Главная / Jamiyat / Manzilli materialaar
<

Manzilli materialaar

1987-yilning 4-5-dekabridagi respublika ilmiy-tajriba yigini materiallaridan:

a)  Qirgiziston Kompartiyasi MKnipg birinchi kotibi A.Masa- lievnipg bayonnomasidan.

Utgan tarikhga va madaniy meroslarga baho berishda adabiyot va sanat arboblariga, olimlar bilap jurnalistlarga alokhida masu- liyat yuklanadi. Ushalarning orasida bazan tarikhiy voqealarga va madaniy boyliklarga anik nuqtadan bakho berishdan taysallanish sezilmokda. Moldo Kilich va Kasim Tinistanov singari utmish ar- boblarining asarlari tugrisida avval berilgan bakhoni kayta kurib chikish tugrisida bazi adabiyotchilarping asossiz fikrlari bunipg guvokhi bulib hisoblanadi.

Ha, biz tarikhpi «oq dogsiz» gartibga keltirishni, utmishning khatolarini va ogriklarini oshkora kilishni yoqlaymiz, birok bu ish anik, partiyaviy nuktai-nazardan khatoning, olamga kuz tikishdan tay- sallashning hisobiga bulmasligi zarur.

Madapiyat va madaniy meroslarning muammolarini muhokama kilishda kupincha befoyda yovlashishga borilmokda. Bugungi kunda, masalan, umumiy insoniy hajmida hakkoniy bebakho bulgan «Manas» eposiping tevaragida mafkuraviy bakhs chiqarib, tiratishnipg ksragi bormidi?

b)   Ch.Aytmatovning suzlagan nutqidan.

Bizning millim madaniyatimizping ehtiyojlari tugrisida ran ket- ganda bu erda sizlardan boshqa ham millatlar yashaydi degan mazmun- dagi suzlarni karshi kuygan odamlar kham uchraydi. Tugri, biz ular bilan 100 yildan ortiq vaktlardan beri inok, khsch kanday gap-suzsiz, dusglarcha khurmat bilan kelyapmiz. Birok ularnipg tillari saklanib, rivojlangan, bakuvvat, asosiy madaniyat markazlari bor. Nemislar- nipg ortida bir emas ikkita Germaniya turibdi, uzbeklarning bulsa bolalar bogchalari va maktablar bilan tuliq taminlangap qushni Uzbekistoni bor, tungonilarniki – butun Khitoy, koreyslarning kham ikkita Koreyasi bor.

Agar kirgiz madaniyati shu uz srida rivojlana olmasa, boshqa khech kaerda rivojlana olmaydi. Mana shu tomonni doimo yodda tutish zarur. Biz bulsa respublikamizning markazida oddiy hech kimga zarari yuk bolalar bogchasi bilan maktablarni ocholmayturibmiz. Bulganda kham bu masala sovet konstitusiyasining respublikasi bulgan Qirgizistonda Oktyabr inkilobining etmishinchi yilida, butun dunyo inson khukuki uchun kurashayotgap bir paytda kuyilib turibdi.

A.Masalievning maruzasida «Manas» enosining atrofida mafku- raviy bahs olib boripshing keragi yuq ekanligi sszildi. Avvallari kham aytilgan. Bu tukri ran. Ishonishimiz kerak. Birok bu bakhs bizga eng demagogiyaviy turda nima uchundir Qirgiziston KP Markaziy Ko­mitetining Plsnumining minbarini foydalanish bilan boglapgan. Bu obrusiz va galvali bahslashishni biz boshlaganimiz yuq. Birok biz «Manasni» okhirgi nafasimiz qolguncha quriklaymiz!

v)   Kirgiz SSR Davlat khavfsizlik komitetining rayon V.A.Ryabo- konning suzlagan nutkidan.

Bizda mustakhkamlana boptlagan oshkoralik va demokratiyaning ta- labi uz navbatida barchamizdan ulkan masuliyat talab kiladi. Bizning ayrim adabiyotchilarimiznipg bazi bir elonlarida va suzlagan nutqlarida khalqning va hammadan avval yoshlarning orasida, urtoq Masalisvning maruzasida belgilanganday. ularning asarlarida milliy turmush-tirikchilikning kurinishi ostida reaksiyachi, mil- latchi va dikiy sarqitlarpi idsallashtirgan utmishnipg bazi bir yozuvchilarini oklashga harakat qilgap jamoatchilik fikrini teskari bayon kilish va ushaning uzi orqali tugri bulmagan kuz qarashlar shak- llantirilib qolgan vaqtlar ham malum. Usha yozuvchilarning asarla- ri buyicha 1933-yildan boshlab, undan keyin ham makhsus partiyaviy karorlar kabul qilingandi…

KPSS Markaziy Komitetining malum bulgan karorida, shuning- dek 1987-yilnipg fsvralidagi respublikaning partiyaviy yigilishida bazi bir adabiyotchilar uzlarining asarlarida Kirgizistondagi 1916-yildagi hodisani gugri emas kursatishgani, ayrim qarama- karshi epizodlarni oshkora naturalistik tasvirlagani, buning uzi notugri tushuichadan boshka hech narsaga olib bormasligi takid- langan. Uzlarining millatlararo mojarolarni quzgash niyatlari uchun partaktivda adolatli tankidga olingan yozuvchi M.Murataliev yolgiz emas. Khalk quzgalishining vokealarini shunday tushuptirish K.Akmatovning «Vakt», O.Sultanovping «Inson umri», O Aytimbe- tovning «Vatan ovozi» asarlarida yul quyilib, ularda rus askarlari bilan mahalliy khalqping urtasidagi ayrim janjalli epizodlar na­turalistik turda va tendenniyali tasvirlangai.

  1. Qirgizistop KP MKning kotibi A.Masalisvnipg Qir- giziston KP MKning 1990-yilning 13-yanvaridagi Plenumida qilgan maruzasidan:

… Millat siyosati borasidagi muam.molarni hal kilishda tarikh- ning «oq doglari» deb atalganlarni chetlashtirish, nomunosib turda unutilganlarning nomlarini yoki utmishning asossiz turda qoralagan arboblarini qayta tiklash muhim bulib hisoblanadi.

Sizlarga malum bulganday, Markaziy Komitet byurosining qarori bilap kirgiz ziyolisi szma okin Moldo Qilichning va shakhsga siginish davrida qatagop kilingan taniqli olim – tilchi, yozuvchi Kasim Tini- stanovning nomlari tartibga keltirildi. Arstanbek, Kaligul, Jeni- jok singari utmish mutaffakir bilan tukma oqinlarning, yozma oqin Moldo Niyaz, birinchilardan bulgan kirgiz marifatchilari va olim- lari Bolot Solyunoev, Ishenaali Arabaev va boshkalarning asarlari ham etibor qaratishga loyik.

Ularning bazi bir asarlaridagi duiyokarash masalasidagi yangi- lishishlar, adashuvlar kham malum. Shu bois estetik va gumanistik bakhosi bulgan, insoniyatning manaviy dunyosini boyitadiganlarning barchasini sergaklik bilan ajratib olish kerak.

О нас

Яна маълумот

1500009242_pochemu-zhena-ne-hochet-blizosti-s-muzhem

Khotin jinsiy aloqani khokhlamasa

Nega ayol erkakni khohlamaydi? Agar khotin eri bilan jinsiy aloqada bulishdan bosh tortsa, nima qilish …