Главная / Iqtisodiyot / «Ishsizlik, korrupsiya, bozorlar uchun raqobat va ekologiya…» – Uzbekiston yaqin un yillikda tuqnashadigan eng dolzarb muammolar haqida
<

«Ishsizlik, korrupsiya, bozorlar uchun raqobat va ekologiya…» – Uzbekiston yaqin un yillikda tuqnashadigan eng dolzarb muammolar haqida

Uzbekiston yaqin un yillikda tuqnashishi mumkin bulgan eng dolzarb muammolar qaysilar va ularga qanday echim topiladi? Bu borada siyosiy partiyalar rahbarlarining fikri bilan qiziqdik.

Yaqinlashib qolgan saylovlar oldidan partiya rahbarlari va jamoatchilik ishtirokidagi muloqotlar shu kunlarda avj pallasiga kirdi.

Bu kabi uchrashuvlarda aytilayotgan ayrim fikrlar jamoatchilik tomonidan birda norozilik, birda shunchaki kulgi bilan kutib olinayotgani rost. Bu haqda juda kup yozilyapti. Ammo, shu holatda ham partiyalar va ularning rahbarlari jamoatchilik uchun ilk bor «ochilayotgani», muloqotga kirishayotganini faqat ijobiy holat sifatida baholash mumkin.

Bir muddat avval siyosiy partiya rahbarlaridan Uzbekiston yaqin yillarda hal qilishi kerak bulgan uchta muhim masala va ularning echimi borasida fikrlari suralgandi, bu safar liderlarga Uzbekiston yaqin yillarda tuqnashishi mumkin bulgan eng dolzarb masalalar borasidagi savol bilan yuzlandik.

Narimon Umarov, «Adolat» sosial-demokratik partiyasi etakchisi:

«Fikrimcha, Uzbekiston yaqin un yillikda ishsizlik, korrupsiya, infratuzilma zaifligi, investisiyalar etishmovchiligi, norasmiy (khufyona) iqtisodiyot ulushi yuqoriligi, talim sifati pastligi, shuningdek, oliy malumotli kadrlar etishmasligi kabi muammolar bilan tuqnashishi mumkin».

Narimon Umarov savolga javob berish asnosida shuningdek, Uzbekiston yaqin un yillikda amalga oshirishi kerak bulgan muhim masalalarga ham etibor qaratdi. Uning ayishicha, dunyo bozoriga raqobatdosh mahsulot olib kirish, va buning uchun zamonaviy tekhnologiyalarni joriy etish dastlabki muhim masalalardan hisoblanadi.

Keyingi masalalar:

– Tadbirkorlikni rivojlantirish uchun shunga mos ravishda infratuzilmalarni ham talab darajasida rivojlantirish (yullar, elektr tarmogi, kommunikasiya, AKT va boshqalar);

 Demografik usishni hisobga olgan holda 10 yil ichida aholi kichik va urta tadbirkorlik bilan shugullanishi uchun katta imtiyozlar berish;

 Keyingi un yillikda qishloq hududlaridagi aholining turmush sharoitini yanada yakhshilash masalasi.

Bu borada qishloq joylarda (namunaviy uy-joy qurish imkoni yuq joylarda infratuzilmaga bogliq) fuqarolarga uy-joy qurish uchun er maydonlari ajratib berish muhim hisoblanadi. Sababi, qishloq va ovullarda aholi soni oshib bormoqda va hozirgi kunda uy-joy qurish uchun er maydonlari faqat auksionda sotilmoqda, kam taminlangan oilalar birdaniga er sotib olishi qiyin.

Agar bu masala uz vaqtida hal qilinmasa, qishloq joylardagi aholining norozichiligiga sabab bulishi mumkin.

Uzbekistonda namunaviy uylar qurish ishlari 2009 yilda boshlangan edi. Oradan 10 yil utdi, ammo namunaviy uylar infratuzilmasi (ichimlik suv, kanalizasiya, gaz taminoti) etarli bulmagan joylarda holat ogirlashishi mumkin.

Alisher Qodirov, «Milliy tiklanish» demokratik partiyasi etakchisi:

«Yaqin un yil ichida Markaziy Osiyo mintaqasida va umuman, butun dunyoda bozorlarni egallash uchun raqobat yanada keskinlashadi. Demak, siyosiy va iqtisodiy jarayonlar ham uz-uzidan jiddiy faollashishi kutiladi.

Bir narsa aniq: Uzbekistonda olib borilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarning jamiyat va iqtisodiyotimizni qanchalar uzgartira olishi yaqin 100 yillikdagi holatimizni ham belgilab beradi. Bu jarayonda jamiyatning ongli khotirjam va tadbirkorlarni samarali faol bulishi hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Men bu borada Uzbekistonda ikkita muhim qaror qabul qilinishi zarur deb hisoblayman:

1) Shakhslar va Khujalik yurituvchi subektlari uchun 2020 yilning 1 yanvaridan Soliq amnistiyasini elon qilish.

Bu qaror tadbirkorlar islohotlarga ishonishiga va shaffoflashuvga olib keladi. Uz urnida iqtisodiyotimizga qushimcha resurslar taqdim etadi;

2) Talimga «uzluksiz tarbiya tizimi»ni joriy qilish.

Bu yaqin 10-15 yilda davlat-jamiyat urtasida konstruktiv-ijobiy hamkorlik ruhini yaratishiga ishonaman».

Aktam Khayitov, Liberal-demokratik partiya etakchisi

«Liberallar» etakchisining tahlillariga kura, Uzbekiston yaqin un yillikda duch keladigan eng dolzarb muammolardan biri bu – aholining ish urinlariga bulgan usib boruvchi talabni qondirish masalasi hisoblanadi.

«Shuningdek, rivojlantirish talab etiladigan sohalarda malakali kadrlar etishmovchiligi, tadbirokrlikni jadal rivojlantirish uchun zarur infratuzilma  (akhborot-kommunikasiya, transport logistika sohalari) yakhshi rivojlanmagani muammosi yaqin un yillikda oldimizda katta tusiq bulishi mumkin», deydi u.

Aktam Khayitov Uzbekistonda birinchi navbatda etibor qaratilishi zarur bulgan vazifalarga ham tukhtalib utdi.

Unga kura, quyidagi masalalarni hal etish khalqimizning hayot darajasini yakhshilashda muhim omil hisoblanadi:

1) jon boshiga yalpi ichki mahsulotni 2030 yilgacha kamida 2 barobarga oshirish, buning uchun real sektor tarmoqlarida investisiyalar kiritishni kupaytirish, modernizasiyalash, innnovasiyalarni joriy qilish, mehnat unumdorligini kamida 2 barobar oshirish;

2) Mehnat bozoridagi vaziyatni barqarorlashtirish, yakhshi haq tulanadigan ish urinlariga bulgan usib boruvchi talabni qondirib borish va malakali kadrlarni etishtirishni taminlash, har yili sanoat, qurilish va khizmat kursatish sohalarida kamida 450-500 ming ish urinlari yaratilishini taminlash;

3) Akhborot-kommunikasiya, transport logistika sohalarini jadal rivojlantirish;

4) Biznes yuritishning qulay sharoitini taminlash, tadbirkorlik uchun sharoitni kengaytirish, «Har bir oila – tadbirko«» tamoyilini hayotga keng tatbiq etish, 2025 yilga qadar oilalarning kamida 60 foizini ushbu dastur bilan qamrab olish.

5) khususiy mulk dakhlsizligini, tadbirkorlik va tadbirkorlarni ishonchli himoyalashni taminlashda sudlarning rolini kuchaytirish.

Ulugbek Inoyatov, Uzbekiston Khalq demokratik partiyasi lideri:

«Ilyosbek, keling, Uzbekiston uchun yangi imkoniyat va sharoitlar haqida suhbatlashsak. Ana shunday imkoniyatlardan birinchisi, islohotlarning strategik maqsadiga erishish – 2030 yilda daromad darajasi bir kishiga yashash minimumidan kamida 1,5 baravar oshiq bulgan hisobdagi dunyoning urtacha rivojlangan mamlakatlari qatoriga kirish bilan ochiladi.

Evropa mamlakatlarida bunday daromadga ega kishilar urta sinfga kiradilar va aholi umumiy sonining kamida 70-80 foizini tashkil etadi.

Yaqin 5-10 yil ichida kam taminlangan kishilarning ulushini ikki barobarga qisqartirish ana shunday darajaga erishish sharti hisoblanadi.

Bu bizga urtacha rivojlangan mamlakatlar erishgan taqqoslama darajani va kupchilik aholining turmush sifatini taminlash uchun imkoniyatlar eshigini ochadi».

Boriy Alikhonov, Uzbekiston ekologik partiyasi etakchisi

«Yashillar» partiyasi lideri Uzbekiston yaqin yillarda tuqnashishi mumkin bulgan eng dolzarb masalalarning barchasini ekologik muammolarda kurishi malum buldi.

«Hozirning uzida buy kursatib turgan va yaqin un yillikda yanada dahshatli tus oladigan muammolarimizdan birinchisi bu – Suv resurslarining tanqisligi masalasi.

Bilasizmi, 1 kg kartoshkani etishtirish uchun 100 litr suv ishlatiladi, 1 kg guruch uchun 4000 litr, 1 kg mol gushti etishtirish uchun esa urtacha hisobda 13000 litr suv sarflanadi.

Bu borada iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida suvni tejaydigan, shu jumladan tomchilatib sugorish tekhnologiyalaridan keng foydalanishga qaratilgan loyihalar amaliyotga tatbiq etilishi hisobiga suv sarfini kamaytirishga erishish hamda sugoriladigan erlarning 25 foizigacha maydonida suvni tejovchi (tomchilatib sugorish) samarali tekhnologiyalarni joriy etishni taminlash va tomchilatib sugorish tekhnologiyalarini joriy etayotgan dehqon-fermerlarga ajratilayotgan subsidiya qiymatini ikki barobarga oshirishga erishish lozim.

Ikkinchidan, iqlim uzgarishi keskinlashuvi va harorat kutarilishi.

Bu borada iqlim uzgarishiga moslashuv mekhanizmini ishlab chiqish va ekologik sharoitdan kelib chiqib hududlarni rayonlashtirish oldimizda turgan dolzarb masala hisoblanadi.

Uchinchidan, Uzbekistonning yirik shaharlarida transport vositalari kupayishi hisobiga yullarda tirbandliklar oshib borishi hamda yul infratuzilmamiz takomillashtirishga muhtojligi masalasi.

Bunda shaharsozlikni loyihalash tizimini tubdan qayta kurib chiqish, infratuzilma va logistika tizimini takomillashtirish masalasi etibor markaziga chiqadi.

Turtinchidan, tabiiy resurslarning kamayib borishi muammosi.

Bu borada tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonunlarni kodifikasiya qilish va Uzbekiston Respublikasining Ekologik kodeksini qabul qilish masalasi ham uta dolzarb masala hisoblanadi.

Beshinchidan, aholini elektr energiya bilan etarli darajada taminlash muammosi.

Ushbu muammoni hal qilishning yagona echimi bu – energetika tarmogini diversifikasiyalashni taminlash hisoblanadi».

О нас

Яна маълумот

NVa88MuIwGReAuBb3UNy-KnCbrrAGWPZ

Qashqadaryoda dalani payhon qilgan quylar suyib tashlandi

Ijtimoiy tarmoqda Qashqadaryo viloyatining Nishon tumanida dalani payhon qilgan quylar suyib tashlangani tugrisida khabarlar tarqaldi. …