Главные новости
Главная / Маданият / ШАВКАТ РАҲМОН (1950-1996)
<

ШАВКАТ РАҲМОН (1950-1996)

Шавкат Раҳмон… Қирғизистонлик ўзбеклар учун бу ном нақадар азиз ва мўътабар эканлигини биласизми? Ҳа, XX аср узбек шеъриятида ўзига хос овози билан чукур из қолдирган, уз даври шеъриятига янгича рух – исёнкорлик руҳини олиб кира олган бу “ўжар” шоир Сиз билан биз- нинг юртдошимиздир, ватандошимиздир ва биз У билан ҳақли равишда фахрланамиз. Афсуски, Шавкат Рахмон жуда қисқа – 46 йил умр кўрди, холос.

shavqat-rahmonЮртдошимиз Шавкат Рахмон 1950 йил 12 сентябр- да Ўш вилоятининг Қорасув туманига карашли Помир маҳалласида туғилди. Ўрта мактабни тугатгач, дастлаб “Ленин йўли” (ҳозирги “Ўш садоси”) вилоят газетасида ишлади. Сўнг 1975 йилда Москвадаги Адабиёт институтини тугатди. Шеъриятга бўлган кучли интилиш уни ҳозирги ўзбек адабиётининг маркази бўлган Тошкент шаҳрига етаклади. У қизғин ижодга берилди.

1977 йили унинг биринчи шеърлар тўплами “Рангли лахзалар” номи билан боси- либ чикди ва ўзбек шеърияти осмонида яна янги бир шоир пайдо бўлганидан хабар берди. Шундан сўнг унинг “Юрак қирралари” (1981), “Очиқ кунлар” (1984), “Гул- лаётган тош” (1985), “Уйғоқ тоғлар” (1986), “Ҳулво” (1988) каби тўпламлари нашр этилди.

XX аср испан шеъриятининг таникли вакили Федерико Гарсиа Лорка ижодига қизиқиб қолган Шавкат Рахмон Лорка шеърларини испан тилидан таржима қилиш учун қисқа муддат – уч ой ичида испан тилини ўрганиб олганлиги кишини хайратга солади. У Лорка шеърларини таржима қилиб, “Энг қайғули шодлик” деган ном би­лан китоб шаклида нашр эттирди.

Шавкат Рахмон оғир касаллик туфайли 1996 йил 2 октябрда Тошкент шахрида вафот этди ва шу ерга дафн этилди.

Оташнафас хам миллатпарвар шоир лортдошимиз Шавкат Рахмон хаётлик чоғида ўз қўли билан тартиб берган шеърлар тўплами “Сайланма” номи билан босиб чикарилди. Китобнинг биринчи сахифасида куйидаги сўзлар битилган: “Ўйлаймизки, видо китоби XX аср ўзбек шеъриятида, умуман умумтуркий адаби- ётда чинакам ҳодиса бўлган ШОИР шахсияти ва унинг кўнгил кенгликларию, юрак қирралари тўғрисида ўқувчига тўла – тўкис тасаввур беради”.

МУҲАББАТ

Муҳаббат — чиройли капалак, қўрқаман шўрликни тутгани.

Капалак қувганим ёнимда, ёдимда йўқ аммо етганим.

Юрагим ранжиган боладай на эрмак, таскинга кўнади.

Муҳаббат — чиройли капалак, ҳали ҳам гулларга қўнади.

Ортидан ҳаллослаб чопаман, хижолат бўламан ғўрликдан —

қанчалик югурмай, барибир орқада қолардим шўрликдан.

ОЗОДЛИК ҚЎШИҒИ

Бу қўшик ажойиб қўшикдир, сўзлари куйдирар томоқни, ўлимни назарга илмайсан, сезмайсан сургуну қамоқни.

Шалдироқ кишанлар ҳукмига ачинмай берарсан ёшлигинг.

Юзларинг буришмас оғриқдан, фароғат бағишлар очлигинг.

Куйласанг, чекинар разолат, чекинар кадарлар, нолалар.

Унчалик қўрқинчли эмасдир кўксингда эзилган лолалар…

Савол ва топширикдар:

  1. “Муҳаббат – чиройли капалак” мисрасидаги ташбеҳни изохлашга ҳаракат қилинг.
  2. “Капалак қувганим ёдимда, ёдимда йўк аммо етганим” мисраларини тахдил қилинг.
  3. “Муҳаббат – чиройли капалак ҳали ҳам гулларга қўнади” мисрасини изохлаб беринг
  4. Муҳаббатга интилган қалбнинг нозик туйғуларига муносабатингиз қандай?
  5. Сиз муҳаббатни қандай тушунасиз?
  6. Шеърнинг “Бу қўшиқ ажойиб қўшикдир сўзлари куйдирар томоқни” мисралари билан бошланишига қандай фикрдасиз?
  7. Нима сабабдан шоир озодлик қўшиғини куйлаганда “чекинар разолат, чекинар кадарлар, нолалар” дея бонг уради?
  8. “Унчалик қўрқинчли эмасдир кўксингда эзилган лолалар…” мисраларидаги бадиий санъатни аниқланг ва изохдаб беринг.
  9. Шеърни ёд олинг.

***

Ҳали бирор ишни уддаламадим, хали ҳеч кимсани қилмадим рози, беҳуда ўтибди гўзал умримнинг қанчалаб чиройли баҳори, ёзи. Фароғат борлигин унутиб қўйдим, бағримга чақинлар тегди дафъатан, сендан-да улуғроқ нарса йўқлигин сочим оқарганда англадим, Ватан! Бунча кеч англадим, нега мунча кеч… англасам лоақл ўттиз йил аввал, лоақл туғилмай туриб англасам… Кўрган бўлармидим сени мукаммал. Ҳали асл Ватан бўлмоғинг учун овози тошларни ёрар куйчилар, канчалаб сехргар шоирлар керак, қанча билим керак, қанча куч-чидам.

Умрим кўчкилардай жимжит, шиддатли, буткул тинмоқ учун бир кун бемалол фақат яхши бўлмоқ жудаям камдир, жуда камлик қилар яшамоқ халол. Нақадар кечикиб англадим сени, чақинлар йўқ қилса мени дафъатан, айт, қандоқ чидайман бундай хўрликка, айт, қандоқ ётаман қаърингда, Ватан!

Савол ва топ шириқлар:

  1. «Ҳали бирор ишни уддаламадим» мисраси билан бошланувчи шеърида шоир нимадан афсусланади?
  2. У нимани кеч англаган? Сиз англаганмисиз?
  3. Сизнингча, шоир «асл Ватан» деганда нимани тушунади? Сиз қандай тушунасиз?
  4. Нега шоир яшаётган юртнинг «… мукаммал, … асл Ватан бўлмоғинг учун» қанчалаб овози тошларни ёрадиган куйчилар, сехргар шоирлар, билим, куч, чидам» зарурлигини таъкидламокда?
  5. «Фақат яхши бўлмоқ жудаям камдир, жуда камлик қилар яшамоқ ҳалол» мисраларини сиз қандай тушундингиз? Шоир даъватига қўшиласизми?
  6. Шеърни ёд олинг.

Ҳаққимизда anvarj63

Яна маълумот

Маданият ва санъат соҳасида ДХШ асосида берилиши мумкин бўлган давлат мулки объектлари рўйхати тасдиқланди

Маданият ва санъат соҳасида давлат-хусусий шерикликни амалга оширишга кўмаклашиш ва молиялаштириш чора-тадбирлари тўғрисидаги ҳукумат қарори …